Rozproszenie powoduje co najmniej co trzeci wypadek drogowy

Podczas 14. Allianz Motor Day, 21 października 2026 roku, skupiono się na jednym z największych zagrożeń bezpieczeństwa w ruchu drogowym: rozproszeniu uwagi za kierownicą. Nowe badania Centrum Technologii Allianz (AZT) pokazują, że ich udział w wypadkach drogowych jest znacznie wyższy niż wcześniej sądzono. Podczas gdy wcześniejsze szacunki zakładały, że około 10 procent wypadków drogowych jest związanych z rozproszeniem uwagi, bieżące analizy wskazują na udział przekraczający 30 procent. Oznacza to, że rozproszenie uwagi jest przyczyną co najmniej co trzeciego wypadku - albo jako bezpośredni wyzwalacz, albo jako istotny czynnik współdziałający.

Badanie AZT/cogniBIT po raz pierwszy umożliwia konkretny pomiar manewrów rozproszenia. Wspólne badanie AZT i specjalizującej się w modelowaniu poznawczym firmy cogniBIT wykazuje, jak bardzo rozproszenie uwagi w wybranych sytuacjach krytycznych wpływa na ryzyko kolizji. Obliczenia te opierają się na poznawczym modelu kierowcy oraz rzeczywistych danych o wzrokowych z obszernych badań pojazdów.

Wyniki badań pokazują znaczny wpływ rozproszenia na bezpieczeństwo ruchu drogowego: w symulowanym scenariuszu awaryjnego hamowania na autostradzie udział wypadków wzrósł z 18,2 procent przy uważnych kierowcach do 54,3 procent w przypadku rozproszonych kierowców. W scenariuszu, w którym dziecko nagle wchodzi na drogę, współczynnik wypadków wzrósł z 3,9 procent do 11,2 procent. Szczególnie niepokojące: w 39 procentach tych przypadków rozproszeni kierowcy w ogóle nie zareagowali.

Szacuje się, że co najmniej co trzeci wypadek drogowy można przypisać rozproszeniu uwagi. To znacznie częściej niż dotychczas sądzono. Szczególnie niepokojące: w badaniach rozproszeni kierowcy radzili sobie gorzej w sytuacjach krytycznych niż kierowcy z symulowanym poziomem alkoholu we krwi wynoszącym 0,8 promila. Rozproszenie jest zatem w pewnych sytuacjach bardziej niebezpieczne niż alkohol za kierownicą – i nie jest to przestępstwo lekceważone. Rozproszenie powinno być społecznie potępiane tak samo jak alkohol za kierownicą.

Samochód to nie smartfon. Znaczny wzrost funkcji nowoczesnych pojazdów sprawia, że odwzorowanie pewnych funkcji na ekranie dotykowym jest konieczne. Pewne funkcje, które wcześniej można było obsługiwać intuicyjnie i bez kontaktu wzrokowego, coraz częściej przenoszą się do cyfrowych menu. Dla podstawowych i często używanych funkcji, takich jak obsługa klimatyzacji czy radia, często wymagane są dziś wielokrotne wpisy na ekranie. To sprawia, że kierowcy dłużej i częściej odwracają wzrok od ruchu drogowego, co może wpływać na bezpieczeństwo jazdy.

"Nasze badania pokazują, że ten sam proces obsługowy w pojeździe może wymagać do 25 procent mniej uwagi wzrokowej niż w innym. To wyraźnie pokazuje: rozproszenie nie jest tylko kwestią zachowania, ale także interfejsu użytkownika. Sam kokpit stał się ekranem konkurującym z drogą o uwagę kierowcy. Ale samochód to nie smartfon. W kwestiach bezpieczeństwa projekt musi podążać za funkcją", powiedział dr Klaus- Peter Röhler, członek zarządu Allianz SE, odpowiedzialny za kraje niemieckojęzyczne, Europę Centralną, Global Property & Casualty.

Projekt decyduje: Kokpit jako czynnik bezpieczeństwa. Badanie kierowców AZT w rzeczywistych warunkach pokazuje, że projekt koncepcji obsługi dotykowej ma znaczny wpływ na to, jak długo kierowcy odwracają wzrok od drogi podczas obsługi. Porównanie obecnych modeli pojazdów pokazało, że identyczne codzienne zadania prowadziły do czasów odwrócenia wzroku w różnych momentach.

W przypadku niektórych zadań, bardziej korzystnie zaprojektowana koncepcja obsługi mogła zaoszczędzić do 25 procent lub około trzech sekund czasu odwracania wzroku. Wyniki pokazują: Problem nie leży w samym ekranie dotykowym, ale w sposobie integrowania funkcji z koncepcją obsługi pojazdu.

"Do bezpiecznej obsługi pojazdu potrzebne są obowiązkowe zalecenia, które funkcje powinny być sterowane za pomocą fizycznych przełączników, a które za pomocą ekranu dotykowego. Jednocześnie należy konsekwentnie wykorzystywać wiedzę naukową na temat interakcji człowiek-maszyna, aby projektować obsługę ekranu dotykowego w taki sposób, by jak najmniej odciągała kierowcę od ruchu drogowego", powiedział Christian Sahr, szef Centrum Technologii Allianz (AZT).

Co mówią kierowcy. Obawy wielu kierowców są uzasadnione: Według najnowszej ankiety Allianz, 77 procent szwajcarskich kierowców uważa, że nasilona cyfryzacja pojazdu jest czynnikiem wpływającym na większe rozproszenie uwagi za kierownicą. Co drugi kierowca ocenia ryzyko rozproszenia jak wysokie lub bardzo wysokie. Szczególnie godne uwagi: 64 procent kierowców, którzy w ciągu ostatnich trzech lat spowodowali wypadek, uważa rozproszenie za definitą lub potencjalną przyczynę. W związku z tym duże jest zapotrzebowanie na prostszą obsługę: około dwie trzecie respondentów (66 procent) opowiada się za klasycznymi przełącznikami i przyciskami zamiast zagnieżdżonych menu ekranów dotykowych.

Żądania Allianz na 14. Allianz Motor Day dotyczące poprawy bezpieczeństwa w cyfrowym samochodzie.

1. Producenci pojazdów: Istotne funkcje muszą być łatwo dostępne i zawsze łatwe do obsługi, na przykład również za pomocą przycisków. Producenci pojazdów muszą konsekwentnie dostosowywać koncepcje obsługi do wymagań rzeczywistego ruchu. Krytyczne dla bezpieczeństwa funkcje, takie jak wycieraczki, kierunkowskazy, światła mijania i drogowe, światła awaryjne oraz ogrzewanie i odszranianie szyb, muszą być szybko i intuicyjnie dostępne. Elementy sterujące powinny być stale dostępne, albo za pomocą fizycznych elementów sterujących, albo wyraźnie zdefiniowanych, stale dostępnych obszarów na ekranie dotykowym. To skraca czas poszukiwania, zapewnia, że wzrok kierowcy pozostaje na drodze i ułatwia obsługę nieznanych pojazdów. Euro NCAP w Europie nagradza już projekty, które zapewniają bezpośredni dostęp do ważnych funkcji, zamiast ukrywać je w menu.

2. Regulacja i nadzór muszą nadążać za cyfryzacją. Organy regulacyjne i egzekwujące przepisy powinny systematycznie podejść do kwestii rozproszenia uwagi, zaczynając od jednolitej rejestracji. Skuteczne przepisy, egzekwowanie oraz technologie do monitorowania rozproszenia mogą pomóc w zapobieganiu ryzykownemu zachowaniu, zrozumieniu problemu i zmniejszeniu liczby wypadków spowodowanych rozproszeniem uwagi. W miarę jak pojazdy stają się coraz bardziej cyfrowe, również przepisy prawne i środki egzekwowania muszą się rozwijać, aby uwzględniać nowe przyczyny rozproszenia.

3. Kierowcy mają centralną odpowiedzialność. Pomimo wszelkiego wsparcia technicznego, uwaga kierowców pozostaje kluczowym czynnikiem bezpieczeństwa. 82 procent respondentów w Szwajcarii widzi główną odpowiedzialność za unikanie rozproszenia w sobie. Systemy asysty dla kierowców mogą wspierać, ale nie zastępować kierowców. Tym bardziej ważne jest zwiększenie świadomości, szkolenia kierowców i efektywne wskazówki w pojazdach, aby trwale zwiększać świadomość kierowców na temat ryzyk związanych z rozproszeniem uwagi.

O badaniach. AZT przeprowadziło jak dotąd najobszerniejszy program badawczy na temat rozproszenia uwagi za kierownicą. Analizowano ponad 34 000 przypadków wypadków, prowadzono badania eye- trackingowych w rzeczywistych pojazdach, studium symulacji jazdy we współpracy z Techniczną Uniwersytetem Monachium, modelowanie poznawcze krytycznych sytuacji na drodze z cogniBIT, międzynarodową, reprezentatywną ankietę kierowców w dziewięciu krajach (po 1 200 osób) oraz analizę ponad 80 opublikowanych badań. Wyniki zaprezentowano na 14. Allianz Motor Day i opublikowano w raporcie 'SWIPE. TAP. CRASH. Rozproszenie uwagi za kierownicą w cyfrowym samochodzie'.

Dalsze informacje na temat 14. Allianz Motor Day można znaleźć na stronie Live

Allianz Motor Day oraz Allianz Motor Day 2026 Swipe. Tap. Crash. Rozproszenie uwagi kierowcy w cyfrowym samochodzie

Informacja redakcji: prawa do zdjęcia należą do odpowiedniego wydawcy. Prawa do zdjęcia: Allianz Suisse